Jak działa rynek energii

Główny zadaniem stojącym przed rynkiem energii elektrycznej jest zapewnianie niezawodności dostaw energii elektrycznej do wszystkich odbiorców końcowych, zarówno gospodarstw domowych, jak i odbiorców przemysłowych. Dostawy energii elektrycznej umożliwiają rozwój gospodarczy kraju, a także stanowią podstawę funkcjonowania społeczeństwa. Energia elektryczna towarzyszy nam każdego dnia, pozwala na korzystanie z udogodnień technicznych i technologicznych, a także jest źródłem bezpieczeństwa.

W celu realizacji powyższych funkcji rynek energii elektrycznej został w Polsce podzielony na cztery segmenty, są to: wytwarzanie, przesył, dystrybucja i obrót. Segment wytwarzania jest odpowiedzialny za produkcję energii elektrycznej z nośników energii, takich jak węgiel, gaz, wiatr czy słońce. Segment przesyłu stanowi kręgosłup energetyczny Polski zapewniając przesył, przetwarzanie i rozdział energii elektrycznej na terenie całego kraju. Firmy segmentu dystrybucji są odpowiedzialne za dostarczanie energii elektrycznej bezpośrednio do domów i mieszkań Polaków oraz przedsiębiorstw i budynków użyteczności publicznej. Przedsiębiorstwa obrotu zajmują się sprzedażą energii elektrycznej do odbiorców końcowych, to z nimi odbiorcy podpisują umowy o zakup energii elektrycznej i to one wystawiają rachunki.

W ostatnich 25 latach rynek energii elektrycznej przeszedł szereg reform i zmian strukturalnych. Ostatnia z nich miała miejsce 1 lipca 2007 roku, kiedy nastąpiła liberalizacja rynku energii elektrycznej. Dzięki temu, wszyscy odbiorcy energii w Polsce mogą kupować ją od dowolnego, wybranego przez siebie sprzedawcy niezależnie od swojej lokalizacji. Nabywając energię elektryczną, klient, poza samym „towarem”, czyli energią, kupuje jednocześnie usługę przesyłu energii od wytwórcy do odbiorcy. Tak jak zamawiając jedzenie w dostawie z restauracji płacimy za dowóz, tak w przypadku rynku energii elektrycznej klienci pokrywają koszty dostarczenia im produktu przez wyspecjalizowane firmy.

W tym przypadku są to Operator Systemu Przesyłowego - spółka PSE S.A., oraz Operatorzy Systemów Dystrybucyjnych, czyli jedno z następujących przedsiębiorstw w zależności od lokalizacji klienta: ENEA-Operator, ENERGA OPERATOR, PGE Dystrybucja, RWE Stoen Operator i TAURON Dystrybucja. Wszystkie sześć firm działa w warunkach monopolu naturalnego, który wynika z ograniczeń rynku związanych z możliwościami infrastrukturalnymi. Innymi słowy, Operatorzy nie konkurują ze sobą w sposób bezpośredni z uwagi na brak możliwości i nieracjonalność wybudowania kilku linii elektroenergetycznych biegnących równolegle do siebie doprowadzających energię elektryczną do tego samego miejsca. Z tego względu, ceny za przesył i dystrybucję energii elektrycznej są regulowane i zatwierdzane przez organ administracji rządowej – Urząd Regulacji Energetyki.

Jednocześnie, ważną rolę na rynku energii elektrycznej pełnią Ministerstwo Skarbu Państwa i Ministerstwo Gospodarki. Resort skarbu państwa jest właścicielem lub współwłaścicielem wielu firm operujących na rynku energii elektrycznej, szczególnie w przypadku sektora przesyłu i dystrybucji. Ministerstwo Gospodarki przygotowuje rozwiązania legislacyjne regulujące funkcjonowanie rynku. 

Całość urządzeń odpowiedzialnych za wytwarzanie, przesył, dystrybucję i sprzedaż energii elektrycznej nazywamy Krajowym Systemem Elektroenergetycznym. Jego zadaniem jest umożliwienie realizacji dostaw energii elektrycznej na terenie Polski w sposób ciągły i nieprzerwany.